De Waddenzee
Het Waddengebied heeft een bijzondere status. De Waddenzee is het grootste aaneengesloten natuurgebied in Nederland. De internationale Waddenzee is op Europees niveau een van de belangrijkste wetlands, met een functie op wereldschaal als het bijvoorbeeld om vogeltrekroutes gaat. Ook wat betreft de cultuurhistorie en de economie is het Waddengebied een waardevol gebied.
De bijzondere status van het Waddengebied is de laatste jaren door Europese regelgeving versterkt en is recentelijk door het uitroepen van de Waddenzee tot Werelderfgoed vanwege haar unieke natuurwaarden, ook op wereldschaal erkend.

De Raad voor de Wadden
De Raad voor de Wadden is in 2003 ingesteld op basis van de Wet op de Raad voor de Wadden. De taak van de Raad is om de regering en de Staten-Generaal te adviseren over aangelegenheden die van algemeen belang zijn voor het Waddengebied. Dit is het gebied zoals omschreven in de pkb Waddenzee (deel 3 pkb Derde Nota Waddenzee), evenals het aangrenzende gebied voor zover daar ontwikkelingen plaatsvinden die van directe betekenis zijn voor de Waddenzee. Daarnaast is de Raad bevoegd te adviseren aan de Waddenprovincies en -gemeenten. De Raad is de enige gebiedsgerichte adviesraad in Nederland.

Het werkprogramma van de Raad voor de Wadden
Het conceptwerkprogramma van de Raad is tot stand gekomen na inventarisatie van adviesaanvragen bij en overleg hierover met de betrokken overheden. Op basis hiervan heeft de Raad op 23 juni 2010 een conceptwerkprogramma vastgesteld. Het werkprogramma zal niet in één jaar kunnen worden uitgevoerd; daarvoor bevat het te veel adviesonderwerpen. In overleg met de betrokken bestuurders en afhankelijk van de beleidsontwikkelingen zal worden bepaald over welke onderwerpen in 2011 zal worden geadviseerd en welke adviezen doorschuiven naar 2012.

Het werkprogramma van de Raad voor de Wadden bevat vooral adviesonderwerpen op het terrein van het fysieke domein die aansluiten bij het strategische kabinetsthema "Schaarste en transitie", een van de vijf strategische kabinetsthema's (voorgenomen advisering van strategische adviesraden en kennisinstellingen moeten in het teken staan van een aantal door het kabinet in 2009 vastgestelde strategische kabinetsthema's. Deze thema's zijn: 1) schaarste en transitie, 2) dynamiek en zekerheid in een globaliserende wereld, 3) nieuwe technologieën, 4) openbaar bestuur van de toekomst: over legitimiteit en vertrouwen, en 5) sociale samenhang en scheidslijnen in de samenleving).

De eerste maanden van 2010 stonden in het teken van de voorbereiding van:

het symposium "Een landschap vol verrassingen" over recreatie en toerisme in het Waddengebied
Het symposium dat mede op verzoek van de Waddenprovincies werd georganiseerd was een uitvloeisel van het advies dat de Raad eerder hierover heeft uitgebracht en diende als startbijeenkomst ter uitvoering van dat advies. Voorafgaand aan en als voorbereiding op het symposium dat op 31 maart 2010 in Groningen plaatsvond, heeft de Raad meegewerkt aan een tweetal regionale voorbereidingsbijeenkomsten in het Waddengebied;

een gezamenlijke statement van de adviesraden in de drie Waddenzeelanden richting de Trilaterale Regeringsconferentie die op 18 maart 2010 op Sylt in Duitsland heeft plaatsgevonden. In het statement vragen de adviesraden aandacht voor een aantal ontwikkelingen in het Waddengebied, zoals ten aanzien van energie en scheepvaart.

Daarnaast heeft de Raad op 21 april 2010 het rapport "Gelijk speelveld voor ondernemers: feit of fictie?" vastgesteld. Het rapport bevat een verkenning van de uitwerking van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn in het Trilaterale Waddengebied. Doel daarbij was om na te gaan of de verschillen in de uitwerking van deze richtlijnen zodanig zijn dat dit invloed heeft op de concurrentiepositie van de ondernemers in het Trilaterale Waddengebied. De conclusie van de Raad is, dat dit niet het geval is.

Verder zijn in het voorjaar van 2010 de voorbereidingen gestart van een tweetal adviezen over de volgende onderwerpen:

de Eemsproblematiek
Op verzoek van de Minister van LNV wordt een advies voorbereid over de slechte ecologische situatie van de Eems. Aan de hand van een ecologische en bestuurlijke analyse van de problematiek bekijkt de Raad op welke manier en in samenwerking met Duitsland een oplossing voor de problematiek kan worden gevonden;

de outputsturing van het Waddenfonds
De Minister van VROM heeft de Raad gevraagd om een advies uit te brengen over de invoering van een systeem van outputsturing voor het Waddenfonds.
Het systeem zal bij moeten dragen aan de realisatie van de doelen, maar zal daarnaast ook een methodiek moeten bevatten om achteraf verantwoording over de financiering vanuit het Waddenfonds te kunnen geven. 
Beide adviezen zullen in het najaar van 2010 worden uitgebracht.

Andere adviesonderwerpen die nog in het werkprogramma voor 2010 zijn genoemd, zijn:

energetische zelfvoorzienendheid eilanden
De Waddeneilanden hebben zich ten doel gesteld om in 2020 zelfvoorzienend te zijn op het gebied van duurzame energie en drinkwater (vastgelegd in het Ambitiemanifest Waddeneilanden). De Waddeneilanden hebben aangekondigd de Raad om advies te zullen vragen over de wijze waarop het uiteindelijke doel binnen de gestelde termijn kan worden bereikt (een route naar 2020). Met de voorbereiding van het advies zal in het najaar van 2010 worden begonnen; het zal waarschijnlijk in het voorjaar van 2011 worden afgerond.

uitwerking realisatie Waddenzeedekkend beheer via de Beheerraad
De Minister van VROM heeft aangekondigd de Raad om advies te zullen vragen over de wijze waarop de Beheerraad tot een planmatig Waddenzeedekkend beheer moet komen.

In het najaar van 2010 zal de Raad verder nog met de Raden voor de Leefomgeving en Infrastructuur samenwerken aan een advies over de Kaderrichtlijn Mariene Strategie.

Tenslotte zal de Raad een briefadvies uitbrengen over de evaluatie die op dit moment in opdracht van de Minister van VROM wordt uitgevoerd door Bureau Berenschot naar de bestuurlijke organisatie van het Waddengebied.

Evaluatie
In 2010 loopt de tweede zittingstermijn van de Raad voor de Wadden af en dus zal de Raad - op grond van de Kaderwet adviescolleges - moeten worden geëvalueerd. De vorige evaluatie dateert van 2006. Dit heeft van Rijkszijde niet geleid tot daarop betrekking hebbende acties. De evaluatie van de Raad zal derhalve worden beperkt tot een actualisatie van het evaluatierapport uit 2006.

De Raad voorziet te zullen adviseren over:

Waddenzee-IJsselmeer
Het is de bedoeling dat er in 2011 een besluit (structuurvisie) wordt genomen over de voorkeursvariant voor aanpassing van de Afsluitdijk. De keuze van een voorkeursvariant voor versterking van de Afsluitdijk is van belang voor de Waddenzee en het IJsselmeer, vanwege kansen voor verbetering van de overgang tussen zoet en zout, maar ook ten aanzien van het spuiregime. Daarnaast is het voorstel van de Tweede Deltacommissie (o.l.v. de heer Cees Veerman) om het peil van het IJsselmeer de komende decennia met 1 à 1,5 meter te verhogen als een nader te onderzoeken ontwikkeling opgenomen in het Deltaprogramma. Een voorstel dat niet zonder gevolgen zal zijn voor het IJsselmeer en de Waddenzee, maar ook voor de Afsluitdijk. Dit zijn de vragen waarover de Raad voornemens is om in 2011 te adviseren.

Herziening natuurbeschermingswetgeving: gewenste wijzigingen vanuit de Waddenzee bezien
Op ambtelijk niveau wordt er binnen het Rijk inmiddels gewerkt aan een herziening van de natuurbeschermingswetgeving in Nederland (met o.a. Flora- en Faunawet) en vereenvoudiging van de wetgeving in een nieuwe Natuurbeschermingswet. De verwachting is dat het wetsvoorstel rond de zomer van 2011 naar de Tweede Kamer zal worden gestuurd.

De Waddenzee, als grootste natuurgebied van ons land, heeft veel met deze wetgeving te maken. In een advies zou, vanuit de optiek van dit gebied, bekeken kunnen worden welke wijzigingen in de natuurwetgeving wenselijk c.q. noodzakelijk zijn.

Waddenzee in internationaal perspectief
De natuurwaarde van de Waddenzee wordt voor een belangrijk deel bepaald door organismen, zoals vogels en vissen, die een deel van hun leven in gebieden buiten de Waddenzee doorbrengen. De kansen en bedreigingen waarmee deze organismen in die gebieden, of op de routes tussen de gebieden te maken krijgen, kunnen mede van invloed zijn op de ontwikkeling van de natuurwaarden van de Waddenzee en het Waddengebied. Op basis van de ontwikkelingen in dergelijke (natuur)gebieden buiten de Waddenzee zal de Raad adviseren over de mogelijkheden om in de Waddenzee op deze ontwikkelingen in te spelen en over de zin en mogelijkheden om de internationale samenhang tussen deze gebieden te versterken.

Toekomstbeelden Waddengebied
Er is de laatste jaren veel tot stand gebracht in het Waddengebied; er is een pkb Derde Nota Waddenzee vastgesteld, een Waddenfonds ingesteld en er zijn diverse andere trajecten (waaronder het programma Naar een Rijke Waddenzee en het Deltaprogramma Waddengebied) ingezet. Daarmee komt het op dit moment vooral op uitvoering van beleid aan. Tegelijkertijd dient zich de vraag aan waar het beleid zich de komende jaren op moet richten. Om daar antwoord op te kunnen geven is het wenselijk naar de ontwikkelingen op de lange termijn te kijken. Welke ontwikkelingen op ecologisch, economisch en andere terreinen zijn er te verwachten de komende vijftig jaar en tot welke scenario's leidt dit voor het Waddengebied? In samenwerking met de Waddenacademie zal de Raad voor de Wadden hier mee aan de slag gaan.

Beleidsagenda Wadden middellange en lange termijn
Op basis van de geschetste scenario's zal beleid ontwikkeld moeten worden voor de middellange en lange termijn. De Raad zal over dit te ontwikkelen beleid adviseren.

Maritieme Strategie en GBKG
In 2006 heeft de Raad voor de Wadden samen met de VROM-raad, de Raad voor Verkeer en Waterstaat alsmede de Raad voor het Landelijk Gebied geadviseerd over het (Europese) Groenboek Maritieme Strategie. Het Groenboek heeft in de daarop volgende jaren een vervolg gekregen met:

1. de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KMS), als de milieupijler van het maritieme beleid in werking getreden;
2. een Blauwboek Maritiem Beleid (inclusief actieplan);
3. de Routekaart naar Maritieme Ruimtelijke Ordening, waarbij Geïntegreerd Beheer van Kustgebieden (GBKG) als een van de tien principes is genoemd.

De Raden voor de Leefomgeving en Infrastructuur bereiden een advies voor over de KMS; dit zal plaatsvinden in samenwerking met de Raad voor de Wadden. Afhankelijk van de reikwijdte en de inhoud van dit advies zal de Raad bezien of hij daarna nog afzonderlijk zal adviseren over de overige onderdelen van het maritiem beleid.

Klimaat en/of Deltaprogramma Wadden
In het kader van het Deltaprogramma zal er in 2011 een principebesluit worden genomen over nieuwe normering voor waterveiligheid. Voor de Raad voor de Wadden kan dit aanleiding zijn voor het uitbrengen van een briefadvies.

Voor de uitvoering van zijn adviserende taak is het noodzakelijk dat de Raad de actuele ontwikkelingen op enkele gebieden nauwlettend volgt. Met het oog daarop vindt er regelmatig overleg plaats met betrokken bewindslieden en bestuurders en legt de Raad jaarlijks, of zo nodig vaker, werkbezoeken af in het Waddengebied om zich ter plaatse op de hoogte te stellen van ontwikkelingen. Ook onderhoudt de Raad contacten met maatschappelijke organisaties en zijn er internationale contacten, gericht op het (advies)werk van de Raad. Zo wordt er vanuit de Raad geparticipeerd in de activiteiten van de European Environmental and Sustainable Development Advisory Councils (EEAC), is de Raad als waarnemer betrokken bij de activiteiten van het Trilateral Wadden Sea Forum en worden er contacten onderhouden met vergelijkbare adviesraden in Duitsland en Denemarken. De adviezen van de adviesraden uit de drie landen worden geagendeerd en besproken tijdens het Trilateral Wadden Sea Forum dat twee keer per jaar plaatsvindt.
Tenslotte worden jaarlijks, conform de Kaderwet Adviescolleges, een begroting, een werkprogramma en een jaarverslag opgesteld.

Het vroegtijdig voorbereiden van een werkprogramma kan met zich meebrengen dat zich nieuwe ontwikkelingen voordoen die bij nader inzien om advisering door de Raad vragen. Bovendien is een adviesraad soms afhankelijk van het moment waarop de overheid plannen en maatregelen uitvaardigt. Dit kan gevolgen hebben voor de op dit moment voorziene advisering door de Raad in 2010 en 2011 en kan dus tot wijzigingen in het werkprogramma leiden.